Boşanma Davası

Boşanma davası süreci, duygusal olduğu kadar hukuki yönleriyle de dikkatli yönetilmesi gereken bir konudur. Taraflar için en sağlıklı yol, anlaşma sağlayarak boşanma protokolü ile dava açmalarıdır. Ancak bu mümkün değilse, çekişmeli süreçlerde profesyonel hukuki destek almak büyük önem taşır.

Boşanma hukuku, evlilik birliğini yasal olarak sona erdiren süreçleri düzenler. Türkiye’de boşanma davaları, anlaşmalı boşanma ve çekişmeli boşanma davası olmak üzere iki temel şekilde gerçekleşir. Bu süreçlerin her biri farklı hukuki prosedürler ve belgeler gerektirir.

Boşanma dilekçesi nasıl yazılır ?

Boşanma dilekçesi yazarken boşanma konusunda yetkili ve görevli mahkemeye dava açılması gerekmektedir. Görevli Mahkeme aile mahkemeleridir Yetkili mahkeme ise nerede hangi il ve hangi ilçede davanın açılacağını göstermektedir. Örneğin Bakırköy /İstanbul’da yaşayan bir çift boşanma davasını Bakırköy Aile Mahkemesi’nde dava açabilir, kanunda davanın açılabileceği yerler sınırlandırılmıştır. Bu nedenle dava açarken yetki hususuna dikkat edilmesi gerekmektedir. Öteki taraftan dava dilekçesinde bunları doğru şekilde belirledikten sonra isim soy isim ve adresleriniz ile davanın konusunun yazılarak açıklamalar adı altında da davanın neden açıldığını hangi sebebe ya da hangi olaylara istinaden boşanmanın talep edildiği açıklamalı olarak yazılmalı ve akabinde delilleriniz de burada belirtilerek boşanma isteminde bulunmanız gerekmektedir.  Bu şekli ve boşanmanın içeriğine ilişkin süreci düzgün bir şekilde yapabilirseniz davanızı açabilirsiniz. Ama eksik olarak belirttiğiniz bir delil hak kaybına neden olabileceği gibi, davanızı kaybetmenize de neden olabilir. O nedenle dilekçenin çok özenli bir şekilde hazırlanması önem taşımaktadır.

Boşanma türleri nelerdir ?

Boşanma davası türleri temel olarak anlaşmalı boşanma ve çekişmeki boşanma olarak 2’ye ayrılır.

1-Anlaşmalı Boşanma

Anlaşmalı boşanmada karı-koca boşanmanın şartları hususunda anlaşmış olup, beraberce karar aldıkları hususları yazılı  kamu düzenine uygun bir protokole dayandırarak davalarını açmaktadırlar. Protokolle ilgili olarak bir avukattan destek alınmasında mutlak fayda olduğunu öncelikle belirtmek gerekir. Zira tarafların kendi hazırladıkları protokolde kamu düzenine aykırı bir protokol maddesi mevcut ise o madde mahkemece kabul edilmemekte, hakim kendisi kamu düzenine uygun olabilecek bir yanı var ise o düzenlenme yapabilmektedir. Bazı durumlarda ise protokolden dolayı dava red edilmektedir. Anlaşmalı boşanmanın en önemli diğer durumu ise tarafların duruşmanı gününde mutlak mahkeme huzurunda olmalarının gerekmesidir.

Anlaşmalı Boşanma Nedir?

Anlaşmalı boşanma, tarafların evliliği sona erdirme konusunda tüm şartlarda uzlaştığı davalardır. Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalı ve taraflar, nafaka, mal paylaşımı, velayet gibi konularda ortak bir protokol hazırlamalıdır. Bu belgeye anlaşmalı boşanma protokolü denir. Mahkemeye sunulan bu protokol sayesinde süreç çok daha hızlı ve sorunsuz ilerler.

Anlaşmalı Boşanma Protokolü Neleri İçerir?

Bir boşanma protokolü, çiftlerin uzlaştığı tüm detayları kapsar. Örneğin:

Bu protokol, hâkimin onayıyla geçerlilik kazanır. Ayrıca, anlaşmalı boşanma şartları tam olarak yerine getirilmelidir.

2-Çekişmeli Boşanma

Çekişmeli boşanmada taraflar mahkeme huzurunda eğer avukat ile temsil ediliyorsa hazır bulunma zorunluluğu olmamakla birlikte, aşağıda izah edeceğimiz nedenlerden birini göstererek davalarını açabilmektedirler. Örneğin evlilik birliğinin temelinden sarsılması ülkemizde oldukça açılan davalardan biridir. Bu tarz davalarda çoğunlukla davayı açan taraf karşı tarafın kusurlu olduğunu ileri sürmekle beraber, kendisinin kusursuz ya da daha az kusurlu olduğundan bahsederek boşanmayı sağlamayı amaçlamaktadır. Davayı avukatsız açmak istemeniz durumunda davayı açan kişi tüm celselere katılmak zorundadır. Zira katılmazsa davayı hakim düşürür.

Çekişmeli Boşanma Nedir?

Çekişmeli boşanma, tarafların evlilik birliğini sona erdirmede uzlaşamadığı durumlarda açılır. Çekişmeli boşanma davası, genellikle daha uzun sürer ve hâkimin kararına bağlı olarak sonuçlanır. Taraflar, boşanma sebepleri olarak Türk Medeni Kanunu’nda yer alan genel veya özel nedenleri göstererek mahkemeye başvurur.

Boşanmanın Sonuçları 

Boşanma, sadece evlilik birliğinin sona ermesi anlamına gelmez; taraflar açısından hukuki, ekonomik ve sosyal birçok sonucu beraberinde getirir.

1. Mal Paylaşımı

Boşanma ile birlikte eşler arasında edinilmiş malların paylaşımı gündeme gelir. Eğer taraflar arasında evlilik sözleşmesi yoksa, edinilmiş mallara katılma rejimi esas alınır. Bu kapsamda evlilik süresince edinilen mallar eşit şekilde paylaşılır.

2. Nafaka

Boşanma sonrası bazı durumlarda eşlerden biri lehine yoksulluk nafakası, çocuklar için ise iştirak nafakası ödenmesine karar verilir. Nafaka miktarı mahkeme tarafından tarafların ekonomik durumuna göre belirlenir.

3. Velayet ve Çocukla Kişisel İlişki

Boşanma durumunda çocuğun velayeti anne ya da babadan birine verilir. Diğer ebeveyn ile çocuk arasında kişisel ilişki kurulmasına karar verilir. Çocuğun üstün yararı bu konuda en önemli kıstastır.

4. Maddi Manevi Tazminat Hakkı

Boşanma nedeniyle manevi veya maddi zarar gören taraf, karşı taraftan tazminat talep edebilir. Bu hak, kusurlu olmayan veya daha az kusurlu olan tarafa tanınır.

Boşanmak isteyenler hangi mahkemeye başvurmalıdır?

Boşanmak isteyen çiftler ‘Aile Mahkemesi’nde boşanabilmektedir. Aile Mahkemelerinin olmadığı yerlerde boşanma işlerini  / davalarını Asliye Hukuk Mahkemeleri de yapmaktadır. Büyükşehir dışındaki bazı illerde Aile Mahkemesi olmadığından bu görevi onun yerine Asliye Hukuk Mahkemeleri de görmektedir.

Boşanma davası nerede açılmalıdır?

Türk Medeni Kanununda boşanma davasının nerede açılabileceği belirtilmiştir. ‘Nerede’ olmasından kast edilen yer konum ile ilgilidir. Yani davanın Aile Mahkemesi’nde açılacağı nettir. Ancak konum olarak hangi mahkemenin yetki sahası içerisinde olacağına ilişkin harici bir düzenleme söz konusudur. Konum olarak hangi yerin mahkemesinde açılacağı davanın hızla bitirilmesi noktasında önem taşımaktadır. Zira yanlış bir yerde dava açılması, davanın yetkili yere gönderilmesi gerektiği durumda size oldukça fazla zaman kaybettirecektir. Bu nedenle davayı açarken bu hususla ilgili olarakta oldukça dikkatli davranmak önem taşımaktadır. İlçenizin bağlı olduğu Mahkemenin tespiti önemlidir.

Medeni Kanun’u  ilgili maddesi olan 168. Maddesinde ‘Boşanma veya ayrılık davalarında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir.’ şeklindeki düzenleme ile iki yerin yetkisini kabul etmiş durumdadır.

Birincisi eşlerden birinin yerleşim yeri,  yani davayı açacak olan kişinin mevcut ikametgah adresi ikincisi ise son altı aydır eşlerin birlikte oturdukları yerin bağlı bulunduğu yerin Mahkemesi’dir. Aile Konutunun  yani evlilik durumunda birlikte yaşanılan evin ilçesinin bağlı olduğu Adliyedir.

E-Devlet Üzerinden Boşanma Davası Açılır mı?

Henüz doğrudan e-Devlet boşanma davası açma imkanı bulunmamaktadır. Ancak UYAP sistemi üzerinden veya avukat aracılığıyla dava başlatma süreci kolaylaştırılmıştır. Belgelerin hazırlanması, dava dilekçesinin yazılması gibi işlemler hâlâ mahkemeler aracılığıyla yapılmaktadır.

Boşanma davasının dava masrafı ne kadar tutmaktadır?

Boşanma davasında çekişmeli olarak açtığınız durumlarda dayandığınız deliller, isteyebileceğiniz tazminat miktarları ve sair talepleriniz doğrultusunda bu masraf kalemi belirlenirken, anlaşmalı boşanma davası aşamasında bu miktar çok daha ucuzdur. Zira anlaşmalı boşanmada tarafların anlaşma metnine sadık kalarak boşanmayı istemeleri durumunda birden fazla celse yapılmamakta ve bu da masraf kalemini düşürmektedir. Ancak her yıl harçlar ve yargılama giderleri yeniden belirlendiği için  bu hususla ilgili dava aşamasında bilgi alımı daha sağlıklı olacaktır.

Boşanma davası ne kadar sürede bitmektedir?

Anlaşmalı boşanmalar açıldığı yerin işleyiş sistemine göre farklılıklar arz etmekle beraber, genellikle 1-2 ay arasında sonuçlanmaktadır. Ayrıca anlaşmalı boşanma davalarının açıldığı bazı yerlerde bazen aynı hafta içerisinde davanın görülmesi de durumu da söz konusu olabilmektedir. Ancak boşanmanıza karar verildikten sonra Mahkeme tarafından yazılan gerkeçeli karar mutlak suretle taraflara tebliğ edilmeli ve yasal süreler geçtikten sonra dosyanızın kesinleştirilmesinin akabininde sistemde bekar olarak gözükebilmektesiniz. Bu nedenle bu sürecin sıkıca takibi önemlidir. Çekişmeli olarak açılan boşanma davalarında ise boşanma sebebine bağlı olarak 1 yıl ve daha üzeri sürede sonuçlanmaktadır.

Anlaşmalı Boşanma davalarında eşler birlikte hazır bulunmak zorunda mıdır?

Anlaşmalı boşanma davasında her iki eşinde mahkeme huzurunda hazır bulunması zorunludur.

Çekişmeli boşanma davalarında eşler birlikte hazır bulunmak zorunda mıdır?

Çekişmeli olarak açılan boşanma davalarında taraflar avukat tutarak kendilerine avukat ile  temsil edip duruşmaya gelmeyebilirler. Tarafların avukatının varlığı davanın devam etmesi ve takibi için yeterlidir.

Boşanma davalarında tanık dinlenmek zorunda mıdır?

Anlaşmalı boşanmada tanık dinlenmesine gerek olmamakla beraber, çekişmeli olarak açılan davalarda eğer öne sürdüğünüz boşanma nedeninizi kanıtlamanız için(örneğin sürekli kavga ediyorsanız buna ilişkin tanık dinletmeniz yerinde olacaktır.) tanık ihtiyacınız mevcut ise dinlenmektedir. Mahkemeler çekişmeli olarak açılan boşanma davalarında genel olarak tanık dinlemektedir. Ancak davayı açarken mutlak suretle delil listenizde tanık deliline dayanmış olmanız gerekmektedir. Zira tanık deliline dayanmaz sonrasında tanık dinletme talebinde bulunursanız bu talebiniz red edilir. Yanlışlıkla dinlenilmesi durumunda ise üst mahkemeden bu tanıkların beyanının esas alınamayacağına ilişkin olarak verilen karar bozulmaktadır. Bu nedenle de dosyayı bir avukat vasıtasıyla her zaman takip etmeniz en güvenlisidir.

Boşanma davasında tanık olarak anne, baba vb. aileden insanlar dinlenir mi?

Boşanmaya ilişkin açılan davalarda, eşlerin aralarındaki ilişkiyi en yakından paylaşabileceği kişiler anne babası ablası abisi kardeşi  yani aileden insanlar olmaktadır. Aile Mahkemeleri bu nedenle bu kişilerin taraflar arasında devam eden evlilikle ilgili daha çok bilgiye sahip olmasından ötürü  bu kişileri davanıza tanık olarak bildirmeniz halinde ailenizden olan bu kişileri dinlemektedir. Aile dışından kişilerde tanık olarak dinlenebilmektedir. Dava konusu olaya birebir şahit olan kişilerin tanıklığı önem arz etmektedir.

Her anlaşmalı boşanma davası boşanma ile sonuçlanır mı?

Taraflar protokol hükümlerine bağlı olup, boşanma iradeleri duruşma yapıldığı sıradada devam ettiği müddetçe hakim boşanmaya karar verir. Burada tarafların yani karı koca nın iradeleri ve hazırladıkları protokole sadık kalmaları hususu önemlidir.  Anlaşmalı boşanmada taraflar yani karı koca dan biri boşanmaktan vazgeçerse ya da protokoldeki hükümleri kabul etmez ise bu sefer dava çekişmeli boşanma davasına dönüşür ve hakim taraflardan yeni dava için dilekçe ister. Artık çekişmeli bir boşanma davası görülmeye başlanır.

Her çekişmeli boşanma davası boşanma ile sonuçlanır mı?

Her boşanma davası boşanmayla sonuçlanmayabilir. Hakim boşanma davası açanın daha kusurlu olduğu olduğu ortaya çıktığından davayı reddebilir. Ya da davayı açan tarafından belirtilen nedenin boşanmak için yeterli  olmadığında kanaat getirebileceği gibi, davayı açan delillerde boşanmak için öne sürdüğü nedeni kanıtlayamamış olması nedeniyle de davayı reddebilir. O nedenle boşanma davalarında avukat ile işlemlere en başından beri başlamak çok önemlidir. Zira tek başına yürüterek yapacağınız düşündüğünüz bir davada eksik bir usuli işlemin yapılmaması, delil sunulmaması vb. nedenlerle haklı olduğunuz bir davayı bir anda kaybedebilirsiniz.

Boşanma davasında boşanma dışında başkaca hangi kararlar çıkmaktadır?

Boşanma davasında boşanmaya karar verilmesi dışında davanın reddi konusunda karar çıkmakla beraber bazen hakim tarafların ayrılığına da karar verebilmektedir. Bu tarz durumlarda da taraflar 3 yıl boyunca ortak hayatı yeniden oluşturamazlar ise yeniden mahkemeye başvurarak dava açıp boşanmalarını talep edebilmektedirler. Ancak burada da süresinde başvurmak çok önemlidir. Zira süresinden önce bir başvuru yapıp tekrar davayı açarsanız yine red durumuyla karşı karşıya kalırsınız. Bu nedenle bir avukat ile bu davaları takip etmek hak kaybına uğramamanız için çok önemlidir.